พุทธมณฑล
พุทธมณฑลพุทธานุสรณีย์สถานของชาวไทย
ที่มา และประวัติ พระประธาน สังเวชนียสถาน 4 ตำบล มหาวิหารพระไตรปิฎก สวนไม้ดอกไม้ประดับ
สวนไม้ดอกไม้ประดับลายไทย
สวนเข็ม เนื้อที่ 50 ไร่ หน้าวิหารพุทธมณฑล ใช้ พันธุ์ต้นเข็ม ชนิดใบ เล็กแคระ ปลูกลงใน กระบะลายไทย ตารางเมตรละ 25 ต้น ใช้เข็มดอกสีแดง 178,166 ต้น เข็มสีเหลือง 112,249 ต้น เข็มสีส้ม 67,086 ต้น และเข็มสีชมพู 14,285 ต้น
สวนเวฬุวัน (สวนไผ่)
ในเนื้อที่ 81 ไร่ อยู่ทางมุม ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ มีต้นไผ่ กว่าร้อยชนิด มีเนินสระ และศาลาพักร้อน ซึ่งสามารถใช้ เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ ในบรรยากาศ อันเป็นกุศล ได้อย่างดี และเป็น ที่ตั้งของ ศาลาปฏิบัติกรรมฐานด้วย
สวนอัมพวัน (สวนมะม่วง)
ในเนื้อที่ 100 ไร่ ทางมุมทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ปลูกมะม่วง พันธุ์ต่างๆ ประมาณ เกือบร้อยชนิด
สวนธรรม (สวนกระถินณรงค์)
ในเนื้อที่ 49 ไร่ อยู่ข้างโรงอาหาร ติดลานจอดรถ ทางมุมทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ใช้เป็นที่ปฏิบัติธรรม หาความสงบทั้งกาย และทางใจ ปัจจุบัน แบ่งเนื้อที่ สร้างอาคารพิพิธภัณฑ์ เป็นบางส่วน
สวนลัฏฐิวัน (สวนตาล)
อยู่บริเวณ สังเวชนียสถานปรินิพพาน ระหว่างทาง เข้าไปสู่ องค์ประธานพุทธมณฑล
สวนสมุนไพร
ปลูกใน เนื้อที่ประมาณ 80 ไร่ โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี แห่งประเทศไทย สาขาวิจัยอุตสาหกรรมเภสัช และผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ ผู้จัดสร้าง เพื่อรวบรวม สมุนไพรต่างๆ เพื่อการศึกษา วิจัยควบคู่กันไป มีพันธุ์สมุนไพร อยู่ประมาณ 211 ชนิด ขณะนี้ ได้จัดสร้าง เป็นโครงการ นำร่อง เพื่อ ให้วัดทั่วประเทศ ปลูกสมุนไพร ในวัด จัดตั้งมูลนิธิ ซึ่ง สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช ได้ประทาน ชื่อว่า มูลนิธิสมุนไพรภัยโรค ตั้งขึ้นที่ พุทธมณฑลเป็นศูนย์กลาง
นอกจากนั้น ตามบาทวิถี ระหว่าง ลานจอดรถ 2 ด้าน ได้ปลูกต้นไม้ พุ่มจำพวก ต้นเข็ม ประดู่ พิกุล และขนุน เพื่อเป็น ร่มเงา เวลาเดิน เข้าไปใน พุทธมณฑล การปลูกบำรุงรักษาต้นไม้ และ สนามหญ้า ได้รับความร่วมมือ และปูหญ้า ในบริเวณทั่วไป โดยเฉพาะการปลูกต้นไม้ เต็มพื้นที่ เจริญเติบโต ร่มรื่น จากหน่วยราชการทหาร ตำรวจ รัฐวิสาหกิจ พ่อค้า ประชาชน นักเรียน นิสิต นักศึกษา และคณะสงฆ์ ทั่วประเทศ เข้าไปเป็นเจ้าภาพ ปลูกต้นไม้ยืนต้น ไม้ดอก ไม้ประดับ เป็นที่ ประทับใจของ พุทธศาสนิกชนทั่วไป ในขณะเดียวกัน ได้จัดให้มีการเพาะชำ ไม้ยืนต้น ไม้ดอก ไม้ประดับ เพื่อซ่อมแซมต้นไม้ ที่ตาย และตกแต่งบริเวณทั่วไป ด้วยการดูแล บำรุงรักษา ในระยะแรก กรมการศาสนา ได้จัดเจ้าหน้าที่ เข้าไปควบคุม ดูแลรักษาต้นไม้ ให้ เจริญงอกงาม เป็นไปอย่างต่อเนื่อง